Θύτες, θύματα και «θεατές» …

Το bullying δεν είναι μια φυσιολογική συμπεριφορά. Δεν έχει καμία σχέση με το πείραγμα ενός μαθητή προς τον άλλο ούτε όμως και με μια συνηθισμένη διαφωνία στην αυλή του σχολείο μεταξύ ίσων. Το bullying αφορά τη χρήση βίας ή απειλές με στόχο την «κυριαρχία» του θήτη και την πρόκληση πόνου και αναστάτωσης στο θύμα.

Πολλοί από τους θήτες έχουν κοινά χαρακτηριστικά, το ίδιο ισχύει και για τα θύματα, ενώ υπάρχουν και παιδιά θύματα που στην προσπάθειά τους να διαχειριστούν αυτή την κατάσταση γίνονται και θήτες, εκφοβίζοντας άλλα παιδιά.

Τέλος, μάρτυρες στα περιστατικά γίνονται άλλα παιδιά, οι λεγόμενοι «θεατές», η αντίδραση των οποίων μπορεί να κρίνει την συνέχιση αυτών των συμπεριφορών.

Ποια είναι λοιπόν τα χαρακτηριστικά των παιδιών αυτών;

Χαρακτηριστικά των θυτών:

  • Σωματική δύναμη, επιθετικότητα, χρήση βίας.
  • Παρόρμηση, θυμός, χαμηλή ανοχή στη ματαίωση.
  • «Δημοφιλή» άτομα που συνήθως κυριαρχούν και επιβάλλονται.
  • Ανασφάλεια, χαμηλή αυτοεκτίμηση.
  • Επίδειξη σιγουριάς και αυτοπεποίθησης προς τους άλλους.
  • Μειωμένες κοινωνικές δεξιότητες.
  • Ακαδημαϊκές δυσκολίες.
  • Υιοθέτηση αρνητικής στάσης απέναντι στους άλλους.
  • Δυσκολίες στην επίλυση διαφόρων με άλλους.
  • Προέλευση από οικογενειακό περιβάλλον με συγκρούσεις και δυσκολίες στην οριοθέτηση.
  • Αρνητική προδιάθεση για το σχολείο.
  • Ροπή υιοθέτησης αρνητικών προτύπων.
  • Ροπή προς παράβαση κανόνων και προς εκδήλωση αντικοινωνικών συμπεριφορών.
  • Ικανότητα να ξεφεύγουν από δύσκολες καταστάσεις.
  • Απουσία ηθικών ενδοιασμών ή τύψεων για τις πράξεις τους.
  • Έλλειψη ενσυναίσθησης.

 

Χαρακτηριστικά των θυμάτων:

  • Εσωστρέφεια, ευαισθησία, ντροπαλότητα / συστολή.
  • Αίσθηση φόβου, εκδήλωση παθητικής στάσης έναντι σε μορφές βίας.
  • Αυξημένο άγχος και ανασφάλεια.
  • Χαμηλή αυτοεικόνα και αυτοπεποίθηση.
  • Δυσκολία στην υπεράσπιση του εαυτού τους.
  • Ανεπάρκεια κοινωνικών δεξιοτήτων.
  • Δυσκολία στην επίλυση των διαφορών τους.
  • Ανάπτυξη σχέσεων καλύτερα με ενήλικες (κυρίως εκπαιδευτικούς, γονείς, μητέρα) παρά με συνομηλίκους.
  • Σωματικά αδύναμα παιδιά (ιδίως αγόρια) ή με κάποια ιδιαιτερότητα στο παρουσιαστικό τους (υπέρβαρα, λιποβαρή, παιδιά με χαμηλό ύψος, κ.ά.).
  • Ιδιαίτερες ικανότητες/δυνατότητες ή και περιορισμένες.
  • Ως αποτέλεσμα, τα θύματα εξελίσσονται, κάποτε, και οι ίδιοι σε θύτες.

 

Χαρακτηριστικά θυμάτων που γίνονται και θύτες

  • Χαμηλή αυτοεικόνα και αυτοπεποίθηση.
  • Ανεπάρκεια κοινωνικών δεξιοτήτων.
  • Δυσκολία στην επίλυση των διαφορών τους.
  • Ακαδημαϊκές δυσκολίες.
  • Ροπή υιοθέτησης αρνητικών προτύπων.
  • Απομόνωση και απόρριψη από συνομήλικους.

 

Ο ρόλος των «θεατών»

Οι «θεατές» μιας εκφοβιστικής συμπεριφοράς χωρίζονται στις εξής ομάδες:

  • Παιδιά που υποστηρίζουν και διευκολύνουν τον θύτη.
  • Παιδιά που ακολουθούν τον θύτη και τον ενισχύουν με γέλια, χειροκροτήματα και άλλες μορφές επιδοκιμασίας.
  • Παιδιά που δεν λαμβάνουν μέρος, είτε τους αρέσει να παρακολουθούν, είτε απομακρύνονται από τη σκηνή, προσποιούμενα ότι δεν είδαν τίποτα.
  • Παιδιά  που θυματοποιούνται, τρομοκρατούνται. Πιθανό να θέλουν να υποστηρίξουν το θύμα, αλλά δεν ξέρουν τι να πράξουν.
  • Παιδιά που υπερασπίζονται το θύμα, αποδοκιμάζουν τον θύτη ή/και τρέχουν να φέρουν βοήθεια.

 

 

 

Πηγή: Εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού – Εθνική Στρατηγική για την Πρόληψη και Διαχείριση της Βίας στα Σχολεία